İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Yunan Mimarisi’nde Sütunlar ve Başlıkları

İnsanlık tarihinde yapılanma başladığından beri var olan, özellikle Yunan Mimarisi’nde önemli karakteristik nitelikler kazanan, yapı içinde çatıyı ve üst döşemeyi taşıyan, yapı dışında ise revakları oluşturan günümüzün kolonları, sütunlar…

M.Ö. 6. Yy’dan önce ahşap olarak yapılan sütunlar, nadiren yekpare bir blok, genellikle ise üstüste konmuş tamburlardan meydana gelmişlerdir.

Sütunlar- columna 3 ana kısımdan oluşmaktadır:

Sütün başlığı-capitulum

Sütun gövdesi- scapus

Sütun kaidesi- spira

Sütun düzenlemeleri ve başlıkları ise, kullanıldığı mekanın düzenine ve o düzenin gerektirdiği ölçülere ve zamanın tarihsel olaylarına göre sınıflandırılır.

1. İyon düzende sütunlar- ionica: Basamaklı bir kaide üzerinde ince hatlara sahip sütunlardır. Sütun başlıklarında voluta adı verilen helezonik kıvrımlar bulunmaktadır. Sütunların çap ve yükseklik arasındaki oran 1/8’dir, yani yüksekliğine göre oldukça ince sütunlardır. Bu yüzden taşıyıcılığını desteklemek için sütunun kaidesi genişletilmiştir. Bu kaide  konkav ve konveks biçimli trohilus ve torus isimli yastıklarla genişletilir. Astragal ise kaidenin üzerinde bulunan disk motiflerine verilen isimdir. Sütun gövdesi ise tane yivden meydana gelmektedir.  Sütun gövdesi ise tane yivden meydana gelmektedir. 

2. Dor düzende sütunlar- dorica : Diğer sütun tiplerine göre daha önceden yapılmış ve kullanılmış olan dorik sütunlar çok daha yalın çok daha sadedirler. Dorik düzendeki sütunların kaideleri olmadığından sütun  gövdesi direk olarak sütun sekisine yani 3-4 basamaklı krepidomos’un en üst basamağı olan stilobat’ın üzerine oturur. Gövdesi üzerinde genellikle 20 tane yarı dairevi şekilde yiv bulunmaktadır. Gövdenin orta kısımlarında genişleme yapılmış olup çap ve yükseklik arasındaki oran 1/5’tir.  Sütun başlığı ise echinus, necking ve abacus’tan oluşur.

Dorik düzende sütun başlığı

3. Korent düzende sütunlar- corinthia: Gövde ve kaide yönünden iyon sütunlara benzerliğiyle dikkat çeken korent sütunlar farklılıklarını  yukarı doğru genişleyen, çevresini acanthus bitkisinin  yapraklarınden esinlenerek süslenen sütun başlıklarıyla ortaya koymaktadır.

Korent Düzende Sütun Başlığı